Het ‘waarschijnlijk causaal verband’, zoals de Gezondheidsraad dat opschreef over de dichtbijheid van geiten en het voorkomen van longontstekingen bij mensen, is een brug te ver. Dat concludeert Stat-Gent (Universiteit Gent) in een onafhankelijke review die het uitvoerde in opdracht van het Platform Melkgeitenhouderij.
De review van Stat-Gent is uitgevoerd op basis van de openbaar beschikbare gegevens uit de VGO-onderzoeken en bevestigt dat in verschillende onderzoeken een associatie wordt gevonden tussen wonen in de nabijheid van geitenhouderijen en een hogere geregistreerde prevalentie van longontsteking. Tegelijkertijd concluderen de onderzoekers dat de beschikbare onderzoeksgegevens op zichzelf geen oorzakelijk verband aantonen. Dat komt overeen met de conclusie van de VGO-onderzoeken in 2024, waar is opgeschreven dat ‘de bewijslast in geen enkel geval een oorzakelijk verband aantoont, ook niet voor de hoogst geprioriteerde micro-organismen’.
Onzekerheden onderzoek
Stat-Gent verklaart het afwezig zijn van een aantoonbaar oorzakelijk verband als volgt: ‘Buurtbewoners van geitenhouderijen kunnen op heel wat punten verschillen van de mensen waarmee ze vergeleken worden, zoals de socio-economische status, terwijl de meeste van de uitgevoerde analyses, naast de nabijheid van geitenhouderijen, enkel leeftijd, geslacht en nabijheid van pluimveehouderijen in rekening brengen.’ Daarnaast stelt Stat-Gent vast dat er sprake van selectiviteit in de diagnoses kan zijn geweest, die een grote invloed zou hebben op de geschatte associaties. ‘De diagnose van longontsteking bij huisartsen wordt zelden onderbouwd met labresultaten en kan bovendien alleen gesteld worden als patiënten een bezoek brengen aan de huisarts.’
Verder verwijst de review naar de beeldvorming na de Q-koorts-epidemie. ‘Dat kan ertoe leiden dat buurtbewoners sneller naar de huisarts gaan en sneller het label ‘heeft pneumonie’ krijgen dan hun dorpsgenoten met gelijkaardige symptomen die verder weg van geiten wonen.’
73 procent
Stat-Gent keek ook naar de vaak genoemde risicoverhoging van 73 procent voor omwonenden binnen een straal van 500 meter. Dit cijfer gaat terug op de meta-analyse uitgevoerd in het VGO-rapport uit 2019. Het omvat echter niet de meer gematigde schatting uit een gelijkaardige meta-analyse in het VGO-rapport uit 2021. Zo riskeert een vertekend beeld te ontstaan, schrijft de review.
Gericht onderzoek
De Gentse onderzoekers raden meer gericht onderzoek aan. Eén van de suggesties daarvoor is ‘het identificeren van geitenhouderijen in Nederland die veel meer geïsoleerd zijn (beduidend minder andere veeteelt in de buurt). Dat zou kunnen helpen om het effect van geiten te onderscheiden van dat van ander vee.’
Geitenmelkprijsvergelijking uitgevoerd door AgriMedia bv.
