Het kabinet wil een afstandsnorm van 500 meter invoeren. Die houdt in dat er binnen een straal van 500 meter van woonkernen of gevoelige functies zoals kinderdagverblijven en ouderenzorginstellingen, geen nieuwe geitenhouderijen gevestigd mogen worden, en ook dat er geen nieuwe woonkernen en andere gevoelige functies binnen 500 meter van een geitenhouderij gebouwd mogen worden. Dat staat in een Kamerbrief van minister Hermans van Volksgezondheid, Welzijn en Sport.
Naast de afstandsnorm zijn er nog drie andere belangrijke maatregelen die worden genomen: een maatregelenpakket wordt nog uitgewerkt voor bestaande situaties waar gezondheidsrisico’s het grootst zijn, het vinden van effectieve bedrijfsmaatregelen zoals emissiereductie die het gezondheidsrisico verminderen, en het monitoren van het voorkomen van longontstekingen.
Het kabinet verwacht dat het 2,5 tot 3 jaar duurt eer de voorgenomen maatregelen zijn uitgewerkt en in werking treden.
Afstandsnorm bij nieuwbouw
De afstandsnorm van 500 meter geldt voor alle nieuwe ontwikkelingen: onherroepelijke omgevingsplannen en vergunde projecten kunnen doorgang vinden. Buiten deze afstandsnorm geldt de Omgevingswet, waarbij provincies en gemeenten een eigen afweging maken.
Hermans schrijft dat het een tijdelijke beperking betreft van uitbreidingen en dat die geldt zolang er geen handhaafbare maatregelen zijn die bewezen effectief zijn in het reduceren van emissies van bacteriën, endotoxinen en fijnstof. Zijn die wel gevonden, dan wil het kabinet (beperkte) uitbreiding binnen de afstandsnorm mogelijk maken.
Ook schrijft de minister dat het mogelijk is dat de afstandsnorm in de toekomst wordt afgeschaald als er meer gerichte maatregelen gevonden worden die emissies vanuit de geitenhouderijen effectief beperken.
Minder waardeverlies
Het ministerie van VWS voerde verschillende analyses uit. Een economische analyse toont aan dat een landelijke gerichte afstandsnorm, in vergelijking met de huidige situatie waar in 9 van de 12 provincies nieuwvestiging en uitbreiding van geitenhouderijen verboden is door de moratoria, voor minder waardeverlies voor de sector zorgt. ‘Met een landelijke afstandsnorm is er namelijk meer ruimte voor vestiging en uitbreiding van geitenhouderijen dan onder de moratoria mogelijk is. Dit verschilt wel per regio, en voor individuele bedrijven kan een dergelijke norm wel aanzienlijke impact hebben’, schrijft Hermans.
Bestaande situaties
Er staan op dit moment 338 geitenbedrijven binnen 500 meter van een woonkern of gevoelige functie. Dat blijkt uit een impactanalyse die het ministerie liet doen. Deze bedrijven hoeven nu nog geen actie te ondernemen. Zodra er een lijst is met effectieve maatregelen (onderzoeken lopen), moeten deze bedrijven deze toepassen.
Er volgen ook maatregelen voor bedrijven op prioritaire locaties, daar waar meerdere geitenhouderijen dichtbij staan, of veel woningen en andere gevoelige functies dichtbij een geitenhouderij staan of gepland zijn, of waar kwetsbare groepen wonen of verblijven die extra vatbaar zijn voor gezondheidseffecten. Welke locaties dit zijn wordt nog nader bepaald en ook de maatregelen en aanpak voor deze locaties moeten nog verder worden uitgewerkt.
Emissiereducerende maatregelen
Het kabinet wil met effectieve bedrijfsmaatregelen het gezondheidsrisico verminderen. Wageningen UR werkt aan meerjarig onderzoek waarin gezocht wordt naar dergelijke maatregelen.
Monitoren van longontstekingen
Een vierde belangrijke maatregel is dat er een epidemiologische vervolgstudie komt naar het voorkomen van longontstekingen vastgesteld door huisartsen, voor de periode 2023-2025. Deze wordt uitgevoerd door Nivel in samenwerking met IRAS-UU (Institute for Risk Assessment Sciences van de Universiteit Utrecht) en zal nog deze maand worden gestart. De uitkomsten worden dan medio 2027 verwacht. Deze uitkomsten worden gezien als een nulmeting. Een aantal jaren nadat het maatregelenpakket in werking is getreden, wil het kabinet opnieuw monitoren (voorzien in 2029/2030).
Geitenmelkprijsvergelijking uitgevoerd door AgriMedia bv.
